فصل دوم تشكيلات دولت شاهنشاهى صفات مختصه دولت ساسانى - طبقات سياسى و اجتماعى ملت - تشكيلات ادارى مركزى - صدر اعظم - ديانت - ماليه - صناعت و تجارت و شوارع - سپاه - وزراء و غيره - اداره ايالات . مورخان روم كاملا اهميت تغييرى را ، كه در نتيجه تأسيس سلسله جديد در ايران رخ داد ، درك نكرده‌اند . ديون و هروديانس فيروزى اردشير را بر اردوان بطريق اختصار نقل كرده‌اند . روميان ملاحظه نمودند ، كه دولت جديد از دولت سابق مقتدرتر و در نتيجه براى سرحدات شرقى روم خطرناك‌تر است ، اما نميدانستند ، كه اين دولت با دولت سابق تفاوت اساسى پيدا كرده است . در واقع دولت ساسانى آخرين مرحله يك سلسله تحولات طولانى بود ، كه در زمان اشكانيان در زير قشرى از تمدن يونانى سير كرده و به اين پايه رسيده بود . عناصر تمدن يونان قسمتى از تشكيلات ايرانى طرد شد و قسمتى مجذوب شد و يا تغيير شكل داد . و هنگامى كه اردشير زمام حكومت را بدست گرفت ، كشور ايران براى نخستين بار صورت وجدانى ملى يافت و بيش از پيش آثار مختصه اين صورت در اجزاء حيات اجتماعى